Przeczytaj, jak rozpoznać chrząszcza będącego wrogiem ogrodowych roślin. Dowiedz się, które rośliny są najbardziej zagrożone uszkodzeniami, związanymi z żerowaniem niszczylistki oraz w jakich porach roku pojawia się zagrożenie. Poznaj ekologiczne i chemiczne metody walki z tym szkodnikiem.

Ogrodnica Niszczylistka (łac. Phyllopertha horticola) to chrząszcz, który niszczy liście i kwiaty roślin i potrafi wyrządzić znaczące szkody w ogrodzie. Żeruje najczęściej na liściach drzew owocowych, truskawek, malin, oraz na płatkach kwiatów róż i jaśminowca, pozostawiając charakterystyczne ubytki o nieregularnym kształcie. Niebezpieczna jest nie tylko forma dorosłego chrząszcza niszczylistki, szkodliwe są również larwy (pędraki), które uszkadzają korzenie roślin.

Cechy charakterystyczne

  • Chrząszcz osiąga rozmiar 10-12 mm.
  • Ma brązowe/brunatne pokrywy skrzydeł
  • Posiada zielono-niebieskawe przedplecze (głowę)
  • Jej ciało jest pokryte włoskami
  • Przypomina chrabąszcza majowego
  • Pozostawia charakterystyczne wcięcia w liściach (patrz niżej)
  • Larwy niszczylistki są jasne i osiągają do 2 cm długości
ogrodnica niszczylistka

Szkody: Maj – Lipiec

Dorosłe chrząszcze ogrodnicy niszczylistki pojawiają się masowo mniej więcej pod koniec maja i żerują do lipca. Uszkadzają liście i kwiaty wielu gatunków roślin, zarówno drzew i krzewów, jak i roślin ozdobnych. Wśród roślin owocowych owad bardzo często atakuje jabłonie, maliny, porzeczki i borówki. Z kolei spośród roślin ozdobnych najbardziej narażone są róże – zwłaszcza tworzące żywopłoty. Nie znaczy to jednak, że chrząszcze nie zaatakują innych roślin w naszym ogrodzie. Ogrodnica niszczylistka wgryza się głównie w środek blaszki liściowej, dlatego między majem a lipcem możemy dostrzec charakterystyczne uszkodzenia liści oraz płatków kwiatów.

Szkody: Lipiec – Sierpień

Samice ogrodnicy niszczylistki składają w glebie jasne, owalne jaja. Mniej więcej pod koniec lipca oraz w sierpniu wylęgają się z nich larwy, nazywane pędrakami. Mają one charakterystyczny wygląd – są zwinięte w podkówkę, mają kremowobiały kolor i ciemnobrązową główkę. Larwy dorastają do 2 cm długości i odżywiają się głównie korzeniami traw, warzyw i bylin, a czasem również na korzeniach krzewów i młodych drzew. Uszkodzone rośliny słabiej rosną i mogą nawet obumrzeć.

Larwa ogrodnicy niszczylistki spędza w glebie od roku do 2 lat, w zależności od warunków atmosferycznych i ciężko ocenić, czy istnieje zagrożenie, że dorosłe chrząszcze pojawią się w naszym ogrodzie w danym roku. Jesienią pędraki przemieszczają się, by znaleźć schronienie przed chłodem w głębszych warstwach ziemi. Tam też spędzają zimę, by wiosną następnego roku wznowić aktywność. W maju przepoczwarzają się w chrząszcze.

Ekologiczne sposoby zwalczania

Metody ekologiczne są mniej inwazyjne dla środowiska, dlatego też najlepiej wypróbować je przed decyzją o użyciu środków chemicznych. Sposobem walki z ogrodnicą niszczylistką jest w tym przypadku wiele zabiegów, np:

  • Przekopywanie gleby lub spulchnianie jej motyką lub glebogryzarką
    Glebę najlepiej wzruszać w ciepły, słoneczny dzień. Wówczas larwy wyrzucone na powierzchnię ziemi szybko giną (wysychają), a część z nich wyjadają ptaki.

  • Zastosowanie preparatów biologicznych
    Preparaty biologiczne zawierają gatunki nicieni, które są nieszkodliwe dla roślin, a zabójcze dla larw niszczylistki. Środki te najlepiej stosować na przełomie kwietnia i maja lub sierpnia i września. Wybrany preparat należy zmieszać z wodą o temperaturze 15-20°C i starannie rozprowadzić pod roślinami.

  • Odławianie chrząszczy do pułapek zawierających substancję wabiącą
    Na rynku dostępne są specjalne pułapki służące do odłowu ogrodnicy niszczylistki, trzeba jednak wiedzieć, że skuteczność tej metody jest niewielka. Stosuje się je na początku maja, gdy pojawiają się pierwsze chrząszcze.

  • Sianie gryki (tanina)
    Jeżeli nasze rośliny były uszkadzane przez ogrodnicę niszczylistkę, to być może warto wysiać w danych miejscach grykę, która zawiera szkodliwe dla pędraków taniny. Gryka ograniczy również występowanie w glebie pędraków, a gdy wyrośnie, będziemy mogli przekopać ją z glebą i wykorzystać jako nawóz dla innych roślin.

Metody chemiczne (opryski)

Decydując się na chemiczne sposoby walki z ogrodnicą niszczylistką, powinniśmy pamiętać, że metody te są toksyczne i szkodliwe dla środowiska. Opryski stanowią poważne zagrożenie dla pszczół, dlatego podczas ich oblotu nie powinniśmy stosować tego typu środków chemicznych.

Aby zwalczyć dorosłe ogrodnice niszczylistki możemy użyć specjalistycznych środków do opryskiwania roślin. Opryski wykonujemy zazwyczaj w czerwcu, który jest okresem masowego lotu chrząszczy. Powinniśmy pamiętać, że środków chemicznych nie można wykonywać na drzewach owocowych, truskawkach itp., gdy dojrzewają już ich owoce.

Pędraków ogrodnicy niszczylistki możemy pozbyć się podlewając ziemię odpowiednimi roztworami chemicznymi.

Warto wiedzieć

Ogrodnica niszczylistka należy do szkodników, z którymi walka bywa ciężka i pracochłonna, wybrane metody zwalczania pojawiających się owadów bywają zawodne. Zwłaszcza gdy nie przejdziemy do działania kompleksowo i w odpowiednim czasie. Niszczylistka niezwalczona potrafi wyrządzić znaczne szkody wśród roślinności i może spowodować obumieranie niektórych gatunków roślin. Dlatego ważne jest, by po zauważeniu pierwszych niepokojących objawów – chrząszczy i uszkodzonych liści lub słabiej rosnących roślin (zmiany te są szczególnie widoczne na połaciach trawy) – natychmiast zastosować środki zaradcze. Dzięki temu zminimalizujemy szkody, jakie może wyrządzić niszczylistka, a co za tym idzie, zaoszczędzimy również czas, pieniądze i nerwy.